Mert Ünyazıcı
Mert Ünyazıcı
Giriş Tarihi : 22-05-2019 12:35

Ülkemizde Aktarlık

İnsanoğlunun bitkilerle ilişkisi var oluşu ile başladı. İnsanoğlu; çeşitli amaçlarla kullanmakta olduğu bitkilerin, binlerce yıl önce, koruyucu ve tedavi edici gücüne vakıf olmuş ve hastalıkları önlemek ve tedavi edebilmek için bitkilere, hayvansal ürünlere başvurmuştur.

Henüz yazının bile icat edilmediği dönemlerden bu yana bitkilerin sağlık açısından etkileri (30 - 40 yıl değil) çok uzun yıllar süren deneme yanılma yoluyla öğrenildi ve edinilen bilgi birikimi nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar ulaştı; hatta bitkiler üzerine yapılan çalışmalara dayanak oldu.

1900 lü yılların başında bitkilerin insan sağlığı açısından önemli özellikleri labaratuvar ortamında araştırılmaya başladı ve halkın yıllar boyu ısrarla kullandığı bitkilerin yararlı etkileri bilimsel olarak da ispatlanır oldu. Tıp alanındaki önemli gelişmelere, ilaç sanayiinin doğuşuna ve buna bağlı olarak halkı bitkilerden uzaklaştırma çabalarına bitkisel ürünleri koca-karı ilacı denerek değersizleştirme çabalarına rağmen insanoğlu; sağlık amacıyla bitkisel ve hayvansal kökenli drogları kullanmaya devam etti.

Bitkisel ürünlerin çok uzun yıllardır kullanılması sonucu olası yan etkileri bilinirken piyasaya yeni sürülen bazı sentetik ilaçların yan etkileri yıllar sonra ortaya çıkıyor. Doğal kaynakların etkileri yüz yıllardır bilinmesi, bazı sentetik ilaçların yan etkileri, alternatif ve destekleyici tedavilerin olumlu etkileri, besinlerin öneminin vurgulanması gibi sebeplerle bitkisel ürün kullanımında son yıllarda büyük artış gözlemleniyor. Pazarı büyüten bu ilgi artışı Türkiye'de bitkisel ürün denince akla biz aktarları getiriyor.

Aktarlık derin ve köklü geçmişi olan ve Anadolu kültürümüz, kültürel ve geleneksel zenginliğimiz, sağlık folklorumuz ile de özdeşleşmiş bir meslektir. Aktarlar, yüz yıllar boyunca halkın bitkisel ürün sağlamada neredeyse tek noktası ve bitkisel ürünlerin itibarsızlaştırılmasına karşı bitkisel ve hayvansal ürünleri savunan tek meslek grubu oldu.

"Aktar", Arapçada "droglar" anlamına gelen "akakir" kelimesinden gelir ve "ilaçların yapılmasında kullanılan bitkisel, hayvansal ve madensel hammedeleri satan esnaf" anlamında kullanılır. 

Aktarlar; 12. ve 13. yüzyıllarda Anadolu'da sadece drog ve baharat satarken Osmanlı İmparatorluğu döneminde akrabadin ve farmakopelerden yararlanarak hazırladıkları karışımlarla halkın  ilaç ihtiyacını karşılamaya da başladı. 1868 yılında İstanbul'da sadece 45 eczane varken 2000 civarında aktar bulunması söz sahibi kişilerce aktarların halk sağlığındaki önemini anlatmada kanıt olarak gösteriliyor. Prof. Dr. Turhan Baytop' un "Türkiye'de Bitkiler ile Tedavi" isimli kitabında Prof. Dr. Ahmed Yüksel Özemre'nin "Üsküdar'da bir Aktar Dükkanı" adlı kitabına atıf da bulunarak "Attarlık, yalnızca bu maddeleri satmak değildir. Attarlık, aynı zamanda, şifa veren bitkiler aracılığıyla insanların rahatsızlıklarını gidermeyi hedef alan bir nevi pratik hekimliktir de." diyerek aktarlığa değer yüklemesi yapmaktan çekinmiyor.

Aktarlar; bitkisel ürünlere dair nesilden nesile aktarılan bilgi birikimini, günümüzde, bilimsel araştırma sonuçları ile terkip ederek halka ürün ve hizmet sunan kişilerdir.

Değerli okurlar bu yazımda aktarlığı özetlemeye ve değerli bir mesleği geçmiş ve günümüzdeki durumunu kısaca sizlere aktarmak istedim. Bundan sonraki yazılarımızda biraz daha bitkilerin ve aktar ürünlerinden bahsetmeye başlayacağım. Bir dahaki yazımızda görüşmek üzere...

Sağlıcakla Kalın....

 

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Mert Ünyazıcı

Mert Ünyazıcı

DİĞER YAZILARI Ülkemizde Aktarlık 22-05-2019 12:35
PUAN DURUMU
  •   Takım P O
  • 1 Galatasaray 69 34
  • 2 Medipol Başakşehir 67 34
  • 3 Beşiktaş 65 34
  • 4 Trabzonspor 63 34
  • 5 Yeni Malatyaspor 47 34
  • 6 Fenerbahçe 46 34
  • 7 Antalyaspor 45 34
  • 8 Atiker Konyaspor 44 34
  • 9 Alanyaspor 44 34
  • 10 Kayserispor 41 34
  • 11 Çaykur Rizespor 41 34
  • 12 Sivasspor 41 34
  • 13 MKE Ankaragücü 40 34
  • 14 Kasımpaşa 39 34
  • 15 Göztepe 38 34
  • 16 Bursaspor 37 34
  • 17 BB Erzurumspor 35 34
  • 18 Akhisarspor 27 34
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Huzurlu bir yaşam içinde misiniz ?
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA